Seniorze – czy jesteś właściwie odżywiony?

Foto senior 1

Tracisz nieznacznie na wadze, czujesz się zmęczony i przygnębiony? Sprawdź czy jesteś właściwie odżywiony, wykonując przy

pomocy internetu test, tzw. Subektywną Globalną Ocenę Stanu Odżywienia (SGA). Wystarczy odpowiedzieć na kilka prostych pytań, by dowiedzieć się, czy jesteś narażony na ryzyko niedożywienia. Test dostępny jest bezpłatnie w wersji on-line.

Coraz starsi

Jeśli komuś by się zdawało, że niedożywienie to problem krajów Trzeciego Świata, niewystępujący w państwach wysoko rozwiniętych, może się zdziwić. WHO (Światowa Organizacja Zdrowia) wymienia niedożywienie jako jedno z poważniejszych zagrożeń dla zdrowia publicznego na całym świecie. Dotyczy ono różnych grup społecznych, np. wcześniaków, kobiet w ciąży, dojrzewającej młodzieży czy dzieci w wieku przedszkolnym. Jednak na niedożywienie w szczególności narażeni są seniorzy. Dlaczego? W podeszłym wieku bowiem ryzyko niesamodzielności znacznie wzrasta, a starzeniu się często towarzyszą apatia, depresja czy demencja starcza. A te są sprzymierzeńcami zaniedbywania posiłków lub braku dbałości o właściwe odżywianie. Walka z niedożywieniem to jedno z najistotniejszych wyzwań starzejących się społeczeństw. Szacuje się, że w latach 20302060 Polska stanie się najstarszym pod względem demograficznym państwem w Europie.

Czym jest niedożywienie?

Według ESPEN (European Society for Clinical Nutrition and Metabolism) niedożywienie to stan, który jest wynikiem braku wchłaniania lub spożywania substancji żywieniowych. Jeśli utrzymuje się on przez dłuższy czas, wówczas prowadzi do zmiany składu ciała, upośledzenia fizycznej i umysłowej funkcji organizmu oraz wpływa niekorzystnie na proces leczenia. Ważne jest zatem, by nie tylko jeść, ale właściwie się odżywiać.

Skutki niedożywienia seniora

Seniorem jest się średnio 1/3 swojego życia! Co zrobić, by w jesieni życia cieszyć się dobrym zdrowiem? Recepta jest prosta. Zadbać o ruch i właściwe odżywienie. Późny wiek ma swoje prawa. Układ pokarmowy coraz gorzej funkcjonuje. Zmniejsza się perystaltyka jelit. Ponadto zmienia się stężenie kwasów żołądkowych, co daje uczucie pełności i przyczynia się do wzdęć.

Metabolizm, czyli przemiana materii, spowalnia. U 80-latka podstawowa przemiana materii wynosi 80% tej, która występuje u 40-latka.Niedożywienie może wpływać na funkcjonowanie osób starszych, np. pogarsza zdolność do samodzielnego jedzenia, korzystania z toalety czy utrzymywania higieny. Obniża także dobre samopoczucie oraz może upośledzać funkcjonowanie psychospołeczne. Niedożywiony senior traci zdolności adaptacyjne. Nie podejmuje nowych inicjatyw. Nie interesuje się otaczającym go światem i przestaje się w cokolwiek angażować. Zaczyna się proces wykluczenia ze społeczeństwa, a to może doprowadzić nawet do zaniku woli życia!

Ilość a jakość

Mówi się o dwóch rodzajach niedożywienia: ilościowego i jakościowego. Pierwsze występuje wtedy, gdy nie zapewnia się organizmowi odpowiedniej ilości pożywienia. Z drugim mamy do czynienia wówczas, gdy w codziennej diecie nie dostarczamy organizmowi wystarczającej ilości mikro- i makroskładników, jak np. żelazo, cynk, wapń, magnez, fosfor, potas czy sód.
Ryzyko niedożywienia jakościowego u seniorów jest ogromne. Zmiany fizjologiczne w przewodzie pokarmowym, będące konsekwencją starzenia się organizmu, wpływają na zmniejszenie wchłaniania wielu składników pokarmowych. Dodatkowo, niektóre leki powodują utratę apetytu i ograniczenie przyswajania cennych substancji odżywczych – mówi dr n. med. Łukasz Drozd, ekspert w zakresie żywienia klinicznego,
twórca NUTRICO, ośrodka zajmującego się sporządzaniem mieszanin do żywienia pozajelitowego.

Odpowiednie żywienie jest ważne w każdym wieku, ale w przypadku seniorów powinno być szczególnie mocno kontrolowane. I to zarówno pod względem jakości, jak i ilości spożywanych posiłków. O brak apetytu w wieku senioralnym nietrudno.

Objawy towarzyszące infekcjom, przeziębieniom lub grypie, tj. gorączka czy biegunka, stanowią częstą przyczynę braku łaknienia. Osoby starsze, zwłaszcza unikające spożywania pokarmów, mają słabszą odporność, która sprzyja infekcjom bakteryjnym i wirusowym. Kilkudniowe ograniczenie spożywania posiłków zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia niedożywienia. Zapotrzebowanie kaloryczne u osób powyżej 60. roku życia wynosi około 2000 kcal – dla kobiet i około 2200 – dla mężczyzn. Ważne jest, by osoby starsze spożywały posiłki pokrywające w pełni ich zapotrzebowanie na składniki odżywcze, takie jak białko, wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3, wapń, żelazo, witaminy C i E – mówi Aneta Kościołek, dietetyk z Kliniki Szafirowa.

Ocena stanu odżywienia – test SGA

Jak ocenić ryzyko niedożywienia? Sposób jest bardzo prosty. Wystarczy przeprowadzić tzw. ocenę stanu odżywienia. Od 1 stycznia 2012 r. jest ona obowiązkowym badaniem, któremu powinien być poddany każdy pacjent przyjmowany do szpitala. Jeśli my sami lub osoba starsza, którą się opiekujemy, chcemy ocenić, czy dotyczy nas ryzyko niedożywienia, możemy przy pomocy internetu wykonać prosty test. To tzw. Subektywna Globalna Ocena Stanu Odżywienia. Test dostępny jest dla każdego on-line, np. na stronie nutrico.com.pl SGA. Podobny formularz tzw. MUST (Malnutrition Universal Screening Tool)można znaleźć np. na stronie organizacji niedajsiezjescchorobie.org MUST. W teście należy udzielić odpowiedzi dotyczących np. wzrostu, wagi, ewentualnej zmiany masy ciała w ciągu ostanich 3 miesięcy czy rodzaju stosowanej w ciągu ostatnich dwóch tygodni diety.W przypadku stwierdzenia niedożywienia, należy zastanowić się, co może być jego przyczyną i podjąć jak najszybszą interwencję żywieniową. Czasami wystarczy jedynie zwiększyć liczbę kalorii czy dostarczanych mikroelementów w spożywanych dziennie posiłkach, innym razem – konieczne może być wprowadzenie żywienia medycznego (klinicznego). W tym ostatnim przypadku niezbędne będzie stosowanie doustnych suplementów pokarmowych albo żywienia do- lub pozajelitowego. O konieczności i rodzaju żywienia medycznego, decyduje wyłącznie lekarz, dlatego, jeśli dotyczy nas problem niedożywienia, koniecznie skontaktujmy się z nim. Pamiętajmy – badania wykazują, że aż połowa osób po 70. roku życia jest w jakimś stopniu niedożywionych. Ma to ogromny wpływ na jakość życia, zachorowalność i czas ewentualnego powrotu do zdrowia.